Verhalen achter de droomwereld van Edgard Tytgat

Het was een beetje confronterend toen ik vorige week de tentoonstelling rond Edgard Tytgat, die nu in het M museum in Leuven loopt, bezocht. Want op zich was het werk van deze kunstenaar niet geheel nieuw voor mij. Ik hou al jaren van zijn fantasierijke werk. Maar nu pas ontdekte ik dat er achter zijn dromerige tafereeltjes vol vrouwelijk naakt veel meer schuilgaat dan ik altijd had vermoed.

Zo viel me op dat vele elementen vaak terugkomen. Vooral het steeds terugkerende venster integreerde me. Dit staat in verband met een traumatische ervaring uit de kindertijd van de kunstenaar. Toen hij klein was raakte hij ernstig gewond na een val van een paardenmolen op de kermis (kermissen en paardenmolens zouden trouwens ook vaak terugkomen in zijn oeuvre). Thuis kwam de dokter vertellen dat de jongen hooguit nog twee dagen te leven had. Zoals we weten bleef hij leven. Maar de doodsangst die hij toen gekend moet hebben lieten zijn leven lang sporen na.Tijdens zijn herstel in het ziekenhuisbed raakte hij gehecht aan het venster. Het was zijn enige connectie met de buitenwereld en de enige troost die hij toen kende.

De bijzondere betekenis van het venster voor Tytgat wordt al meteen duidelijk op ‘Inspiratie’, een van de eerste werken die je te zien krijgt. Daarnaast laat het de toeschouwer ook al kennis maken met andere belangrijke Tytgat-kenmerken. Zijn voorliefde voor het schilderen van vrouwelijk naakt en het weergeven van zijn eigen dagelijks leven alsof het een mythe is.

Edgard Tytgat – Inspiratie

Op dit werk heeft Tytgat zichzelf afgebeeld in zijn eigen atelier. Tegenover hem staat zijn schildersezel met daarop een onbeschilderd doek. Zijn aandacht gaat echter naar de schone naakte dame, die zittend op een wolk en gedragen door twee engeltjes, de kamer komt binnengevlogen. Door het raam vliegt een vliegtuig voorbij. Langs de ene kant zou de vrouw een soort muze kunnen zijn. Een goddelijke figuur die symbool staat voor de inspiratie. Maar wie weet komt ze gewoon net uit het vliegtuig gesprongen. Zo gaf Tytgat dit werk een dubbele laag. Langs de ene kant mythologiseerde hij zijn eigen dagelijkse leven. Maar door het vliegtuig krijgt dat mythologiseren meteen een ironische kantje. Zo zie je dat Tytgat de absurde humor ook niet schuwde.

Maar het is dus het venster langs waar de inspiratie binnenkomt. Dit doet vermoeden dat dit element meer betekende voor de kunstenaar dan louter een herinnering. Door de combinatie met het lege doek lijkt hij ons hier iets te vertellen over hoe hij zichzelf zag als kunstenaar: als een waarnemer die ons de wereld toont zoals ze zijn hoofd binnenkomt. O

Het zal werk van tytgat is vaak ‘naief’ genoemd. Voor wie niet verder kijkt dan de bevallige naakten en de vrolijke kermis-en circus taferelen kan dat wel een juiste term lijken. Maar wie meer op de details let merkt dat er vaak meer aan de hand is dan op het eerste gezicht lijkt.

Tytgat had verschillende manieren om zijn werk extra betekenis lagen te geven. Zo deed hij dat vaak via de titel. Soms ook daar eigen werk in nieuwe schilderijen te stoppen. Bijvoorbeeld in dit werk: ‘Eufrasie poseert voor de eerste maal’.

Edgard Tytgat – Eufrasie Poseert voor de Eerste Maal

We zien een naakt model op een bed liggen. Op de achtergrond hangt een schilderij aan de muur. Dit lijkt op het eerste gezicht niet zo bijzonder. We hebben wel al meer schilderijen met naaktmodellen in een interieur gezien. Maar let eens op dat schilderij aan de muur: het toont een stoel met een slordig hoopje kleren erop. Dit is een werk dat Tytgat zelf al eerder schilderde. Als titel gaf hij dit werk ‘voorspel van een

Edgard Tytgat – Voorspel van een Geboorte

geboorte’. We hebben geen Sherlock nodig om te weten wat hier aan de hand is.

 

En dit doet natuurlijk van alles suggereren over de vrouw die daar ligt te poseren. Nemen we daar dan nog de titel van dit werk bij: ‘Eufrasie poseert voor de eerste maal’. We hebben alweer geen Sherlock nodig om te weten wat hier aan de hand is.

Zo zie je hoe Tytgat subtiel heel veel weet te vertellen met een eenvoudige voorstelling. Naïef is misschien toch niet zo’n goeie term om het werk van Tytgat te omschrijven.

Hier heb ik slechts enkele tipjes van de sluier gelicht. Er valt nog veel meer te ontdekken. Dat kan je tot 8 april zelf gaan doen in het M museum in Leuven. Je zal er een kunstenaar leren kennen waar je na een bezoekje nog lang niet klaar mee bent.

The following two tabs change content below.
HOME

Ook geschreven door Brecht Rafiki

Artikel 7 tentoonstellingen die je niet mag missen in 2018
Brecht Rafiki — 22 December, 2017

Het nieuwe jaar komt eraan! tijd voor goede voornemens en nieuwe plannen. Ook in de museumwereld zal er heel wat te beleven zijn in 2018. Hier alvast 7 tentoonstellingen die je volgens ons echt niet mag missen het komende jaar. 1. Raoul De Keyser – Oeuvre Waar en wanneer? SMAK (Gent) 22 september 2018 –…

Artikel MSK Gent: De Playlist
Brecht Rafiki — 7 December, 2017

Het Museum voor Schone Kunsten in Gent, doorgaans het MSK genoemd,  heeft recent een kleine facelift ondergaan. Sinds 21 oktober is de vaste collectie volledig herschikt. Nieuwe topwerken, die tot voor kort nog in privécollecties zaten, pronken nu in de museumzalen. 
Daarnaast hebben kunstenaars als James Ensor, George Minne en Theo Van Rysselberghe nu ook…

Zoek ons op Google+