De hypnose van zelfreflectie (De rol van kunst – deel I)

Is het je al overkomen dat bij het bezoeken van een tentoonstelling elk fundament van onder je voeten stilletjes wegzakt? Dat je enkel achterblijft met het onbehagelijke gevoel dat alle zekerheden die je koesterde in rook zijn opgegaan? Voor veel kunstenaars is zelfreflectie een geliefd onderwerp. Er bestaat veel kans dat veel bezoekers van de kunsthappening ‘In order of appearance’ in De Koer huiswaarts keerden in een waas van zelfreflectie.

Meer dan een maand geleden vond in De Koer in Gent ‘In order of appearance’ plaats. Een audiovisuele en performatieve tentoonstelling, die een ode bracht aan het verleden van de site. Een eeuw geleden ging deze nog door het leven als “Cinema Rio”. De interactieve performances trachtten nochtans geen verhalen te vertellen, maar wedijverden om aandacht. Net als bij film resulteerde deze overdaad aan prikkels in een heuse strijd om de ‘ziel’ van de toeschouwers.

Zelfreflectie in De Koer

Met haar interactieve performance “Othering scores” nodigde Helena Dietrich elke voorbijganger uit om een kaartje uit haar stapel te trekken. Elk kaartje bevat een zorgvuldig verzonnen levensregel. De opzet suggereert dat elke regel een vooraf bestemde ontvanger heeft. Precies het advies, dat aansluit bij je twijfels. Vanaf het moment je het in handen krijgt, ga je de uitdaging aan. Eens je ze volbracht hebt, geef je het kaartje door aan iemand die baat zal hebben aan het advies.

Het duo, Frank & Robbert Robbert & Frank, stelt zingevingsrituelen in vraag. In hun performance “Banzai II” nemen ze zowel oosterse religieuze tradities, als westerse gebruiken stevig onder de loep. De performance kan best samengevat worden in twee vragen. Waarom kunnen in sommige culturen grote zorgen in rook opgaan na een rituele verbranding? En waarom geloven Westerlingen dat alles beter zal gaan als ze even hun koffers pakken naar de andere kant van de wereld?

Na een heuse reis door het gebouw stond de hele wereld en de mensheid in vraag. Hoe geven we als mens ons leven zin? Wat drijft ons? Waarom volgen we de regels die we volgen en leiden we het leven dat we leiden? Haast onzichtbaar dreven deze vragen als een bindende saus door de ruimte om alle losse elementen aan elkaar te rijgen.

Zelfreflectie in kunst

Op onvoorspelbare momenten maken vragen over de zin van het leven een intrede in het menselijke brein. Iedereen kent wel het ogenblik waarop alle puzzelstukjes schijnbaar in elkaar lijken te vallen. Meestal blijkt dit niet gek veel later slechts een tijdelijke toestand en valt alles weer uit elkaar. Voor de meesten blijft de eeuwige zoektocht naar zichzelf en naar de zin van het leven een eeuwig durende cyclus, die je kan omarmen of ontkennen. Kunst kan je begeleiden in de hele onderneming. Ze kan je helpen tot inzichten te komen die je anders nooit bereikt zou hebben, maar kan je evengoed laten daveren op je fundamenten die je zo zorgvuldig opgebouwd hebt.

Om die rol op zich te nemen moeten de vragen en taferelen die het werk oproept een herkenbaarheid oproepen bij buitenstaanders. Het werk moet niet enkel een betekenis hebben voor de maker, maar moet de aanschouwer bruikbare bouwstenen aanreiken. De twee voorbeelden van “In order of appearance” illustreren perfect hoe kunst je kan brengen tot een hypnose van zelfreflectie. Of deze toestand al dan niet gewenst is en of je al dan niet wenst dat kunst je begeleidt in het oplossen van de grote vraagtekens in het leven, kan je echter enkel zelf beslissen. Enkel jij kan uitmaken of dit in jouw definitie behoort tot de rol van kunst.

 

Dit artikel maakt deel uit van een reeks artikels onder de noemer: “De rol van kunst anno 2017?” In deze reeks geven we geen antwoorden, maar gaan we geen moeilijke vragen uit de weg. Moet kunst ons laten nadenken over de wereld? Over onszelf? Over het leven? Heeft kunst een plicht tegenover de maatschappij? Kan kunst therapie zijn? Voor de Kijker? Of voor de kunstenaar zelf? Maar ook moet kunst mooi zijn?

The following two tabs change content below.

Romy Straetmans

Pas afgestudeerd als Master in de geschiedenis. Tekent en schildert soms zelf, maar bij Museumtoeren komt de passie voor kunst samen met een liefde voor schrijven. Voorkeur voor hedendaagse kunst met een maatschappijkritisch kantje, maar kan ook steevast genieten van oudere meesterwerken. Dromer, reiziger en ook een beetje een idealist, die graag op avontuur gaat op bekende en minder bekende plaatsen.
HOME

Ook geschreven door Romy Straetmans

Nieuws Welkom in het vernieuwde M HKA!
Romy Straetmans — 27 May, 2017

Na een aantal maanden intensief samenwerken met topdesigner Axel Veervoordt en Japanse architect Tatsuro Miki heropende het verbouwde M HKA feestelijk zijn deuren. Natuurlijk geen frisse start zonder nieuwe visie; voortaan positioneert het museum zich als ambassadeur van de Vlaamse beeldcultuur. Wij geven je 3 redenen waarom je zeker een bezoekje moet brengen aan het hernieuwde…

Artikel Zeno X2: De meester van het perfecte shot
Romy Straetmans — 22 March, 2017

Sociale media geeft het vastleggen van hét perfecte plaatje een nieuwe dimensie. De zoektocht naar de profielfoto, die jou in één beeld samenvat, groeide haast uit tot een hedendaagse queeste. Sinds kort biedt Facebook zelfs bewegende profielfoto’s, die je voor een bijkomende schijnbaar levensnoodzakelijke keuze stellen: foto of video? Al deze keuzestress behoort tot het verleden…

Artikel Een wereld zonder conventies
Romy Straetmans — 16 January, 2017

Al op 15-jarige leeftijd nam Frieke Janssens fotografielessen in de avondschool. Ondertussen zijn we 20 jaar verder en is Frieke Janssens een bekende naam in de fotografie. Dit viert de Ingrid Deuss galerie met 20 years of photography (my first steps of photography until today), een overzichtstentoonstelling die je nog kan bewonderen tot en met…

Interview De ezel en de steen
Romy Straetmans — 31 December, 2016

Laura Wyffels studeerde dit jaar af aan de LUCA School of Arts in Brussel. Van 11 tot 15 oktober kreeg ze de kans om haar eindwerk “De ezel en de steen” tentoon te stellen op LUX, de LUCA Showcase 2016 in De Martkten. Met deze tentoonstelling blikte de school terug naar de beste realisaties van…

Artikel Rechtvaardigheid definiëren in Mechelen
Romy Straetmans — 10 October, 2016

Midden september ging in Mechelen het twee jaar durende festival OP.RECHT.MECHELEN. van start. Een cultuurfestival over recht en rechtvaardigheid in brede zin. Aan de hand van tentoonstellingen, kunstprojecten, theatervoorstellingen en nog veel meer werpt het festival een nieuw licht op de verschillende aspecten van recht en rechtvaardigheid vroeger en nu. Wat betekent rechtvaardigheid? Hoe bereiken…

Artikel Mynd brengt aanstormend talent naar de Oude Beurs
Romy Straetmans — 29 August, 2016

Heel de zomer bezetten jonge kunstenaars de Oude Beurs in Antwerpen. Om de beurt verhuisden ze telkens gedurende twee weken hun atelier naar een ruimte in het historische gebouw. Het eindresultaat van deze projecten kan je nog tot 31 augustus bewonderen onder de naam Mynd 2000 Recap. Mynd is Elizabeth Geerts, Eva Pot en Lore Viaene. Samen vormen ze een…

Artikel Kijken door de ogen van Nadia Naveau
Romy Straetmans — 30 June, 2016

Door de overgemediatiseerde maatschappij verdrinken we in de massa van beelden die op ons afstormt. Het overzicht geraakt onvermijdelijk verloren in deze dagelijkse stortvloed. Eenzelfde voorwerp kan op duizenden manieren beschreven worden, want elk individu heeft een andere perceptie van het belang en de functie van hetgene hij waarneemt. Iedereen analyseert de wereld om zich…

Artikel Duizelen in hartje Brussel met Peter Kogler
Romy Straetmans — 8 June, 2016

Totale verwarring in het ING Art Center in Brussel. De muren staan er vol met ingewikkelde patronen van de Oostenrijkse kunstenaar Peter Kogler. Daar word je helemaal duizelig van!   De knotsgekke combinatie van animatie, geluid en beeldende kunst kreeg de futuristische titel Next. In deze overzichtstentoonstelling van Peter Kogler krijgen oudere werken een plaats naast nieuwe…

Weekendtip Kunst & design ontdekken in Antwerpen
Romy Straetmans — 29 April, 2016

Als je dit weekend nog geen plannen hebt, kan daar snel verandering in komen. Voor Kunst en designliefhebbers is Antwerpen de komende dagen de place to be. Ben je een arme student? Geen enkel probleem, want alles is volledig gratis.   Borger #9 Vanavond is Borger aan zijn negende editie toe. Een echte aanrader voor…

Weekendtip Brussels skyline
Romy Straetmans — 18 March, 2016

Als je het komende weekend nog geen plannen hebt, moet je zeker een kijkje gaan nemen in het Wiels – centrum voor hedendaagse kunst. Na verbouwingen is het dak vanaf dit weekend open voor publiek. Om dit te vieren organiseert het museum zaterdag en zondag Panorama Weekend. Niet enkel het dak zal toegankelijk zijn, maar…

Artikel “Maak je mooi”
Romy Straetmans — 1 March, 2016

Houd je van hedendaagse kunst met een maatschappijkritisch kantje? Dan is de overzichtstentoonstelling “Mach dich hübsch” (“Maak je mooi”) van Isa Genzken zeker iets voor jou. Op het eerste zicht lijkt deze titel misschien niet veelzeggend. Maar na het lezen van de volgende uitspraak van de kunstenares, wordt het al veel duidelijker: “I always wanted…

Zoek ons op Google+