Haute lecture by Colard Mansion

Boeken zijn tegenwoordig een van de meest populaire en wijdverspreide vormen van cultuur. Tot de doorbraak van de boekdrukkunst in de 15de eeuw waren ze echter voorbehouden voor de ‘happy few’. De tentoonstelling Haute Lecture by Colard Mansion in het Brugse Groeningenmuseum werpt nog tot en met 3 juni een blik op de carrière van sleutelfiguur Colard Mansion en het ontstaan van de boekdrukkunst.

De poster van de tentoonstelling (copyright stad Brugge)

Brugge, eind 15de eeuw. Hoewel de gouden eeuw van het Venetië van het Noorden langzaamaan ten einde loopt, is dit nog geen voldongen feit. Brugge blijft een belangrijk handelscentrum, en een van de centrale steden van het rijk van de Bourgondische hertogen. Zeker op het vlak van luxeproducten en kunst blijft Brugge toonaangevend. (Zie in de verband bijvoorbeeld het eerdere artikel over Pieter Pourbus )

In de 15de eeuw worden de meeste boeken zorgvuldig met de hand geschreven en verlucht (versierd) door gespecialiseerde vakmensen. Aan deze arbeidsintensieve methode is een fors prijskaartje verbonden, deze manuscripten kosten vaak evenveel als een huis, en zijn in hedendaagse prijzen rond de € 150.000 waard. De grote doorbraak komt er met de ‘uitvinding’ van de boekdrukkunst door losse loden letters in plaats van houten blokken met inkt te bestrijken en op papier te drukken. Deze methode wordt halverwege de 15de eeuw te Mainz op punt gesteld door Johannes Gutenberg. De vernieuwing laat toe om gemakkelijker en goedkoper een grotere variatie aan boeken te drukken. De eerste boeken, gedrukt voor 1501, worden wiegedrukken genoemd, omdat het boeken zijn die gedrukt werden in de wieg van de boekdrukkunst.

Een van de sleutelrollen in deze technologische (r)evolutie is Colard Mansion. Over Mansion zelf is weinig geweten: hij is Frans- en Latijntalig, duidelijk hoogopgeleid en capabel tot gecompliceerde vertalingen en politiek goed verbonden met het hof van de Bourgondische hertogen en de hogere kringen. Hij duikt voor het eerst op in Brugge in 1457, en verblijft er tot zijn abrupte vertrek in 1484. Over zijn leven voor en na zijn passage in Brugge is verder niets bekend.

De tentoonstelling Haute Lecture focust zich op dit kantelpunt in de geschiedenis van de boekdrukkunst en gebruikt daarbij de carrière van Mansion als ankerpunt. De tentoonstelling toont mooi de evolutie in boekdrukkunst aan: gedrukte boeken vervangen namelijk niet onmiddellijk de klassieke handgeschreven manuscripten. Het oude en het nieuwe bestaan voor een periode naast elkaar. Er vindt een kruisbestuiving plaats tussen kopiisten die met de hand schreven, drukkers, verluchters, schilders, graveurs en andere kunstenaars, over grote afstanden in Europa heen. Zo worden wiegedrukken met de hand versierd, worden gedrukte prenten ingekleurd, wordt er geëxperimenteerd met de eerste massaproducties van afbeeldingen in wiegedrukken, schilders zoals de Vlaamse Primitieven beïnvloeden de in wiegedrukken gebruikte gravures, enzovoort.

Colard Mansion staat mee aan de wieg (pun intended) van deze kruisbestuiving. Hij begint zijn carrière als kopiist en manuscriptenverkoper te Brugge, schoolt zich daarnaast om tot drukker, hept ook mee met de druk van de eerste Engelstalige (1473) en eerste Franstalige wiegedruk (1474), vertaalde vlot zelf boeken, en ontwikkelt niet een maar twee lettertypes. De tentoonstelling schetst, ondanks de beperkte beschikbare informatie, een interessant beeld van deze mysterieuze man.

Colard’s handtekening.

De tentoonstelling slaagt er daarnaast ook in een indrukwekkende hoeveelheid wiegedrukken, manuscripten, gravures en materiaal te verzamelen, in alle vormen en maten. Aan de hand van al dit materiaal kan je jezelf een mooi beeld vormen van de toenmalige stand van zaken inzake boeken. Gratis audioguides, een leerzame videopresentatie en duidelijke informatiebordjes laten toe op je eigen tempo te leren. Een sober gebruik van de tentoonstellingsruimten laat de boeken, zowel gedrukt als geschreven, tot hun recht komen. Probeer zeker ook eens delen van de boeken in het oud-Frans of oud-Nederlands te lezen, die zelfs na 500 jaar redelijk leesbaar blijven.

Het is en blijft wel een redelijk klassieke tentoonstelling, zonder te veel franje, over een redelijk specifiek onderwerp. Zoals wel merkbaar is, is dit een onderwerp dat mij zeker interesseert. Als je geïnteresseerd bent in geschiedenis in het algemeen, of boeken in het bijzonder, doe zeker je best om voor het einde van de tentoonstelling op 3 juni eens langs te gaan. Voor de prijs van €10 (-26) krijg je naast gratis audioguides ook meteen toegang tot de (ingeperkte) vaste tentoonstelling van het Groeningenmuseum. Deze vaste tentoonstelling bevat een paar toppers van het Groeningenmuseum, waaronder een paar mooie Vlaamse Primitieven.

Voor de praktische details, zie https://www.visitbruges.be/colard-mansion/nl

Dit artikel kwam deels  tot stand op basis van de informatie van Openbaar Kunstbezit Vlaanderen, jaargang 56, nummer 1 (februari-maart).

The following two tabs change content below.

Bruno Persyn

Advocaat, recent met volle goesting naar Brussel verhuisd, cultuurliefhebber langs beide kanten van de taalgrens.
HOME

Ook geschreven door Bruno Persyn

Artikel Ondergronds in Brussel – meer dan alleen maar de metro
Bruno Persyn — 15 September, 2018

Schrik van ondergronds rond te lopen? Geen fan van trams boven je hoofd te horen donderen? Niet zo dol op frisser ruimtes? Stop maar dan dit artikel te lezen, want wat hierna volgt, is duidelijk niets voor jou. Dit artikel gaat over een begraven parel te Brussel, het ondergrondse Coudenbergpaleis. Zoals sommigen misschien wel weten,…

Toernieuws Dit is de laatste kans om koning Filip te ontmoeten!
Bruno Persyn — 1 September, 2018

Beste lezer, Nog tot morgen, zondag 2 september 2018, kan je nog het koninklijk paleis te Brussel bezoeken. Waarom zou u dit nou moeten doen? Om de gigantische lusters, hoge beschilderde plafonds, véél spiegels en een omvangrijke hoeveelheid bladgoud te bekijken. Om onder de indruk van de marmeren trappen, de hoge standbeelden en de majestueuze…

Artikel Doordrammen over trammen
Bruno Persyn — 17 April, 2018

Dit artikel zal telegrammen over de trammen in het Trammuseum te Brussel, waar kilogrammen aan niet hologrammen-trammen staan te drammen om te vlammen en hopelijk geen lammen te rammen! Soupeer dit artikel in de wigwammen aan de inhammen van dammen, samen met wat hammen, boterhammen en zwammen, maar eet natuurlijk niet de grammen stammen van…

Toernieuws Laat je inpakken door Christo en Jeanne-Claude
Bruno Persyn — 11 February, 2018

Nog tot 25 februari loopt in het ING Art Center op het Koningsplein te Brussel een tentoonstelling over Christo en Jeanne-Claude, het kunstenaarskoppel gekend voor hun grootse architecturale installaties. Zelfs als je Jeanne-Claude (13 juni 1935, Casablanca– 18 november 2009, New York,) en Christo (13 juni 1935, Gabrovo, Bulgarije) zelf niet kent, ken je hun…

Artikel Oceania – verken een exotische wereld
Bruno Persyn — 20 December, 2017

 Oceanië is een continent dat tot de verbeelding spreekt: uitgestrekt en extreem gevarieerd, honderden talen en culturen, een mix van de originele cultuur en kolonisatie. De tentoonstelling Oceania in het KMSK probeert ons een inzicht te bieden in dit relatief onbekend deel van de wereld, waar iedereen zich iets kan bij voorstellen, maar weinigen al…

Artikel Pieter Pourbus, onbekend maar nu niet meer onbemind
Bruno Persyn — 28 November, 2017

Velen kennen de geschiedenis van Brugge als Bruges la Morte. Na haar hoogtepunt als handel- en kunststad in de middeleeuwen gevallen tot een doodse en verlaten stad, tot haar huidige heropleving als toeristenbestemming. De tentoonstelling ‘Pieter Pourbus en de vergeten meesters’ in het Brugse Groeningenmuseum probeert dit beeld van Brugge te nuanceren door de blijvende…

Artikel Een avondlijk Brussels avontuur
Bruno Persyn — 26 September, 2017

Begin september ben ik begonnen met werken en wonen in Brussel. Dit was vanzelfsprekend een grote verandering tegenover het studeren, zoals de meeste (pas) werkenden wel begrijpen. Mijn dagen zitten nu wel net iéts voller dan tijdens het studeren. Toen waren er vaak rustige dagen, met maar een paar uur les, waarin ik praktisch kon…

Artikel Klassieke muziek is nog niet geklasseerd
Bruno Persyn — 5 August, 2017

Klassieke muziek heeft een nogal stoffig imago. De meeste mensen die je op concerten ziet zijn inderdaad vaak van een zekere leeftijd. Tenzij ze zelf een instrument spelen, zullen de meeste jongeren niet snel op een klassiek muziekconcert belanden. En dat is jammer. Wacht even, zeg je nu misschien. Is dit geen artikel van ‘Museumtoeren’?…

Artikel Een zomers tussendoortje
Bruno Persyn — 14 July, 2017

Op zoek naar een kleine culturele ontspanning? Wat tijd over nu de examens eindelijk gedaan zijn? Een ontspanning die ook nog eens gratis is? (Wat wel handig is aangezien al mijn geld op dit punt al aan festivaltickets en ‘post-examens-feesten’ is opgegaan). Dan heeft Museumtoeren iets voor jou! Tot half september loopt er een fototentoonstelling…

Zoek ons op Google+