Jongeren zijn de toekomst en de toekomst is erfgoed, maar hoe inclusief is dat toekomstige erfgoed?

Afgelopen week was het European Cultural Heritage Summit in Berlijn, hét belangrijkste event binnen het Europese jaar van het Cultureel Erfgoed. Zulke congressen worden meestal bevolkt door dé top van de Europese erfgoedprofessionals (lees hier: vooral door oude mannen). Drie Nederlandse organisaties wilden daar graag verandering in brengen en ook de stem van jongeren betrekken in dit debat. Daarom organiseerden ze tegelijkertijd The Future is Heritage, een congres dat zich vooral richtte op erfgoedprofessionals die jong zijn en/of werken rond jongeren en erfgoed. Kijk eens aan: ik ben jong én werk binnen AmuseeVous (matchmaker tussen jongeren en musea/erfgoed?) én ik heb dan ook nog eens een sterke mening rond jongeren en erfgoed. Dus ik trok naar Berlijn met mijn kritische visie, met mijn idee rond jongeren en erfgoed. Ik had echter niet verwacht dat ik 4 dagen later het vliegtuig zou instappen als een verlicht mens.

De summit liet me inzien dat – door al bijna 2 jaar werkzaam te zijn binnen AmuseeVous – ik het globale beeld op erfgoed wat ben verloren en mijn denken rond jongeren & erfgoed erg sterk is afgestemd op participatief werken met jongeren in het erfgoedveld.

 

Heerlijk om opnieuw te kunnen nadenken over bredere thema’s zoals erfgoedconservatie, re-enactment, erfgoed & nationalisme alsook het hele debat rond gender en diversiteit binnen het erfgoed.

Het is dit laatste topic dat ik wel wat miste op de summit. Goed dat een initiatief als The Future is Heritage in het leven is geroepen om jongeren een stem te geven in het erfgoeddebat. Dat maakt het toch net iets inclusiever, maar hoe geldig, of anders geformuleerd, hoe divers is die stem? Er werd aan ons, jongeren, gevraagd hoe wij de de toekomst zien van erfgoed. Wie was er aanwezig op dat congres? Juist ja erfgoedliefhebbers, meestal jonge blanke middenklasse vrouwen, die ‘hun’ erfgoed met man (nou figuurlijk dan) en macht zouden verdedigen. Ikzelf pas ook zeker in dit plaatje. En ja de erfgoedsector is aan het vervrouwelijken.
Ik herinner me bijvoorbeeld het pleidooi van verschillende zwarte jonge vrouwen tijdens mijn lessen in de master gender en diversiteit om de beelden van Leopold II te verwijderen uit het straatbeeld. Mijn erfgoedhart bloedde en mijn reactie bleef niet uit. Mijn mening? Die beelden staan daar zodat we uit het verleden kunnen leren. Ik blijf erbij dat als mensen dat niet begrijpen, dat gewoon een vorm van slechte publieksbemiddeling is of dat er nog te weinig educatie rond erfgoed is op school. Maar is mijn mening de enige die er toe doet? Absoluut niet. Maar dat lijkt wel zo te zijn.

The Future is Heritage wil jongeren een stem geven in het erfgoeddebat, maar vraagt wel enkel naar de opinie van jongeren die al werkzaam zijn binnen de erfgoedsector. Resultaat? Een redelijk homogene visie zonder al te veel grote verschuivingen binnen het erfgoedveld. Maar waarom heb ik als erfgoedexperte meer over de toekomst van erfgoed te zeggen dan bv. de zwarte jonge vrouwen in mijn les die graag de leopold II-beelden zien verdwijnen, of andere minderheidsgroepen die vaak nog niet betrokken worden bij het erfgoed van hun omgeving?

Na deze vierdaagse rollercoaster aan gedachten kwam ik uiteindelijk toch weer uit op participatie en het werk dat ik doe bij AmuseeVous: jongeren warm maken voor erfgoed en hen laten participeren binnen erfgoed. Ik kan mijn visie wel gaan verkondigen op internationale erfgoedcongressen, maar dat is maar één visie. Waarom zorgen we niet dat alle jongeren een stem krijgen? En dat kunnen we verwezenlijken door participatie. Participation is the key to heritage. Het publiek (en dus niet alleen wij, experten) bepaalt tenslotte wat hun eigen erfgoed is en wat ze willen bewaren voor de toekomst.

Daarbij aansluitend moeten we oppassen dat we niet vervallen in een overbeschermende rol, waarbij we alles willen bewaren. Erfgoed van de toekomst is niet alleen opkomen voor het bewaren van het reeds bestaande erfgoed, maar ook ruimte laten om een nieuwe gedeelde inclusieve identiteit te creëren. Jongeren zijn de toekomst en spelen hier dan ook de sleutelfiguur in! ALLE jongeren dan, en dus niet enkel de erfgoedliefhebbers.
Some food for thought dus na deze enorme leerrijke vierdaagse!

The following two tabs change content below.
HOME

Ook geschreven door Annouk Brebels

Artikel Geef starters een kans in de culturele sector
Annouk Brebels — 24 November, 2017

Blijkbaar kent Vlaanderen een sterke daling van studenten aan de faculteit letteren en wijsbegeerte terwijl de exacte wetenschappen qua studentenaantallen stijgen. Veel minder jongeren kiezen vandaag de dag voor een opleiding geschiedenis, wijsbegeerte, kunstgeschiedenis of een andere culturele studie. Heeft de maatschappij geen nood meer aan cultuur? Een grote factor die hierbij meespeelt, is de…

Zoek ons op Google+